Biblioteka Szko造 Podstawowej nr 11 w Gliwicach

NIEZB犵NIK

  • pi徠ek, 07 czerwca 2013
    • NIEZB犵NIK

      Z przewodnika „ciekawskiego” czytelnika

      Akapit

      Jest to ust瘼, cz窷 tekstu r騜nej d逝go軼i stanowi帷a ca這嗆 my郵ow. W druku akapit zaczyna si od nowej linijki, cz瘰to z wci璚iem. S這wo akapit pochodzi od 豉ci雟kiego zwrotu „a capite”, co znaczy „od g這wy” , czyli „od pocz徠ku”.

      Alfabet

      Zbi鏎 liter wyra瘸j帷ych g這ski danego j瞛yka. Litery s u這穎ne
      w ustalonym porz康ku. Termin pochodzi od dwu pierwszych liter alfabetu greckiego: alfa, beta. Alfabet polski powsta na podstawie alfabetu 豉ci雟kiego na prze這mie XIII i XIV w. Od pierwowzoru r騜ni si m.in. dodaniem znaku „”, znak闚 diakrytycznych nad literami „”, „” itd. oraz w篹yk闚 pod literami: „”, „”.

      Antologia

      Nie jest to bynajmniej „zbi鏎 kwiat闚”, chocia w j瞛yku greckim w豉郾ie to oznacza s這wo „almanach”. Jest to bowiem wyb鏎 utwor闚 literackich r騜nych autor闚, dokonany wed逝g ustalonej my郵i przewodniej.

      Antykwariat

      Nazwa pochodzi od 豉ci雟kiego s這wa „antiquarius”, kt鏎e oznacza cz這wieka zajmuj帷ego si rzeczami staro篡tnymi. Dlatego te ksi璕arni ksi捫ek dawnych, wyczerpanych i u篡wanych, starych nut, czasopism oraz ilustracji nazwano w豉郾ie antykwariatem.

      Atlas

      Jest to zbi鏎 map, plan闚, tabel, tablic dobranych tematycznie
      i opracowanych w postaci ksi捫ki lub lu幡ego zestawu. Tekst s這wny nie ma tutaj pierwszorz璠nego znaczenia, ale ograniczony jest do niezb璠nego minimum. Nazw „atlas” wprowadzi w XVI w. kartograf Merkator.

      Autograf

      Jest to w豉snor璚zny podpis danej osoby.

      Bestseller

      S這wo to pochodzi od angielskiego „best” – najlepszy i „sell” – sprzedawa. Bestseller jest to wi璚 ksi捫ka, kt鏎a cieszy si du篡m popytem, szybko rozchodzi si w鈔鏚 czytelnik闚, a w bibliotece d逝go trzeba czeka, aby m鏂 j wypo篡czy. Uwaga! To, 瞠 ksi捫ka jest nazywana bestsellerem, nie znaczy, 瞠 jest wybitnym dzie貫m literackim.

      Bestsellery literatury polskiej to: „Trylogia” i „W pustyni i w puszczy” Henryka Sienkiewicza. Je郵i chodzi o literatur wsp馧czesn, bestsellerem jest niew徠pliwie seria ksi捫ek o Harrym Potterze.

      Bia造 kruk

      W ornitologii bia造 kruk to niezwykle rzadki okaz. (Czy w og鏊e isnieje?). A je郵i chodzi o ksi捫k - bia貫go kruka. Jest to ksi捫ka niezwykle rzadko spotykana
      i trudno dost瘼na. Na organizowanych przez antykwariaty aukcjach bia貫 kruki osi庵aj nieraz niewiarygodnie wysokie ceny.

      Bibliografia

      Najpro軼iej rzecz ujmuj帷 jest to spis ksi捫ek, periodyk闚, artyku堯w
      z czasopism dotycz帷ych okre郵onego tematu.

      Biblioteka

      W ci庵u wiek闚 termin ten mia wiele r騜nych znacze. Dzi biblioteka to zbi鏎 ksi捫ek, a szerzej – instytucja, kt鏎a gromadzi ksi捫ki, czasopisma i inne dokumenty, przechowuje je w odpowiednich pomieszczeniach i udost瘼nia je czytelnikowi w r騜ny spos鏏.

      Copyright

      czyt. kopyrajt) - s這wo to oznacza po prostu „prawo przedruku”. Umieszcane jest ono na odwrocie karty tytu這wej ksi捫ki wraz z nazwiskiem autora, nazw wydawnictwa oraz rokiem wydania i oznacza, 瞠 nie wolno tego dzie豉 wydrukowa bez zgody autora lub wydawnictwa.

      Cyfry

      S這wo pochodzi z j瞛yka arabskiego: sifr znaczy „zero”. S to znaki s逝膨ce do zapisywania liczb.

      Cymelia

      S這wo pochodzi od greckiego ”keimelion”, kt鏎e oznacza klejnot. Sa to ksi捫ki
      i r瘯opisy o charakterze zabytkowym, kt鏎e s szczeg鏊nie cennymi skarbami kultury.

      Czasopismo

      Jest to periodyk, kt鏎y ukazuje si w regularnych odst瘼ach czasu, ale rzadziej ni gazety. Czasopisma to tygodniki, dwutygodniki, miesi璚zniki, kwartalniki, p馧roczniki i roczniki. Ka盥e z czasopism posiada tytu oraz tak zwan „szat graficzn, czyli „wygl康”.

      Dedykacja

      Jest to tekst pisany r璚znie lub wydrukowany w ksi捫ce tekst, w kt鏎ym autor, wydawca, drukarz ofiarowuje swoje dzie這 jakiej osobie, instytucji.

      Ekslibris

      Znak w豉sno軼iowy danego egzemplarza ksi捫ki, najcz窷ciej ozdobny, wykonany
      w technice graficznej, z imieniem i nazwiskiem w豉軼iciela ksi璕ozbioru (lub np. stylizowanymi inicja豉mi) lub z nazw instytucji. Typowy ekslibris jest ma陰 zadrukowan karteczk przyklejon do wewn皻rznej strony ok豉dki. W prostszej formie mo瞠 to by np. piecz徠ka.

      Encyklopedia

      Jest to dzie這 zawieraj帷e artyku造 dotycz帷e wszystkich dziedzin wiedzy (1) albo te ograniczone do jednej dziedziny, epoki lub terytorium (2)

      1. encyklopedie og鏊ne lub powszechne, np.: „Wielka encyklopedia powszechna PWN”
      2. encyklopedie specjalne, np.: „Encyklopedia wiedzy o ksi捫ce”, „Ma豉 encyklopedia kultury antycznej”

      Artyku造 w encyklopedii u這穎ne s w kolejno軼i alfabetycznej lub wed逝g zagadnie.

      Errata

      Jest to kartka z wykazem pomy貫k drukarza lub autora, zauwa穎nych ju po wydrukowaniu ksi捫ki. Errat drukuje si na osobnej kartce i wkleja do ka盥ego egzemplarza ksi捫ki.

      Format ksi捫ki

      Wielko嗆 ksi捫ki, to znaczy jej wysoko嗆 i szeroko嗆.

      Format papieru

      Jest to wymiar arkusza papieru 軼i郵e okre郵ony, czyli znormalizowany przez Mi璠zynarodow Organizacj Normalizacyjn na pocz徠ku XX w.

      Gazeta

      Jest to periodyk wydawany cz窷ciej ni raz w tygodniu. Je郵i ukazuje si codziennie lub dwa razy dziennie nazywany jest wtedy dziennikiem.

      Indeks

      Nazwa przej皻a z 豉ciny ma sw鎩 odpowiednik polski w s這wie skorowidz. Jest to spis pomocniczy umieszczony na ko鎍u ksi捫ki, rodzaj klucza, kt鏎y u豉twia poszukiwanie r騜nych zagadnie w ksi捫ce.

      Inicja

      Jest to wyr騜niona wielko軼i lub zdobieniem pierwsza litera w r瘯opisie lub w druku

      Inkaust

      Tak nazywano atrament wyrabiany w staro篡tno軼i z cieczy morskiego jamoch這na – m徠wy (nazywa si wtedy sepi巢 albo z mieszaniny sadzy i gumy, albo z miedzi i galasu, czyli naro郵i na li軼iach d瑿u spowodowanej nadgryzaniem go przez owady galas闚ki. Ten ostatni spos鏏 przej窸o 鈔edniowiecze.

      Kaligrafia

      Jest to umiej皻no嗆 wyra幡ego, pi瘯nego pisania.

      Katalog biblioteczny

      Jest najwa積iejsza pomoc w korzystaniu ze zbior闚 bibliotecznych. S to u這穎ne w pewnej ustalonej kolejno軼i opisy poszczeg鏊nych ksi捫ek i innych dokument闚, znajduj帷ych si w bibliotece.

      Korekta

      Zanim w drukarni rozpocznie si drukowanie ksi捫ki, gazety lub czasopisma, trzeba sprawdzi czy w przygotowanym tek軼ie nie ma b喚d闚. Pracownik zwany korektorem czyta uwa積ie tekst i zaznacza zauwa穎ne b喚dy – te czynno軼i nazywamy korekt.

      Ksi璕arnia

      Jest to sklep, w kt鏎ym mo積a kupi ksi捫ki, p造ty, mapy, materia造 pi鄉ienne.

      Mapa

      Jest to rysunek powierzchni Ziemi przedstawiony w p豉szczy幡ie, w siatce po逝dnik闚 i r闚nole積ik闚, za pomoc umownych znak闚, barw oraz linii i w pomniejszeniu, a wi璚 w skali.

      Obwoluta

      Jest to ok豉dka ochronna ksi捫ki lub koszulk; s逝篡 ochronie i ozdobie. Wytwarza si ja przewa積ie z grubszego papieru, cz瘰to lakierowanego i drukuje zwykle w kilku kolorach wed逝g projektu artysty grafika.

      Papier

      Jest to produkt powsta造 w wyniku sprasowania osadzonej na sicie odwodnionej masy papierniczej.

      Papirus

      Trzcina ta porastaj帷a przed tysi帷ami lat delt Nilu s逝篡豉 Egipcjanom za po篡wienie i opa, wyrabiano z niej lekarstwa, tkano ubrania, 瘸gle, pleciono maty i liny, a wreszcie produkowano wspania造 materia pisarski i to co najmniej 3 tysi帷e lat przed nasz er.

      Tr鎩k徠na 這dyga trzciny papirusowej wyrastaj帷ej do 4,5 metra wysoko軼i mia豉 w dolnej cz窷ci grubo嗆 m瘰kiego ramienia. W堯knisty rdze tej w豉郾ie cz窷ci rozdzielano ig豉 na jak najcie雟ze i najszersze paski. Uk豉dano je jeden obok drugiego na desce, nast瘼nie przykrywano warstw poprzecznie u這穎nych kr鏒szych pask闚, polewano wod z Nilu i pobijano p豉skim kamieniem. Lepki sok wyciskany w ten spos鏏 z trzciny skleja obie warstwy w jedn, kt鏎a po wysuszeniu na s這鎍u wymaga豉 tylko wyg豉dzenia, najlepiej ko軼i s這niow, i by豉 gotowa do zapisywania.

      Pergamin

      Jest to materia pisarski wyrabiany ze sk鏎y zwierz璚ej.

      Pismo

      Jest to zbi鏎 znak闚 symbolicznych, obrazkowych, wyrazowych, sylabowych i alfabetycznych, kt鏎y pozwala na widzialne przedstawienie mowy.

      Rozw鎩 pisma odbywa si bardzo powoli i dzielimy go na pi耩 etap闚:

      1.znaki symboliczne: Peruwia雟cy Inkowie „zapisywali” wiadomo軼i na systemem „kipu” wi捫帷 w瞛造 na cienkich sznurkach przymocowanych do grubszego sznura. Kolor sznurk闚, ich d逝go嗆, odleg這嗆, kszta速 mia造 konkretne znaczenie. System „kipu” do dzi nie zosta odczytany.

      1. Pismo obrazkowe (piktograficzne). Do dzi pos逝guj si nim Eskimosi. S to obrazki przedstawiaj帷e poszczeg鏊ne przedmioty, ludzi, zwierz皻a itd. Wad tego systemu jest to, 瞠 jeden obrazek mo瞠 przedstawia r騜ne rzeczy. Pismo piktograficzne jest zatem ma這 precyzyjne. Z piktogram闚 wywodz si egipskie hieroglify oraz pismo chi雟kie.
      2. Pismo wyrazowe
      3. Pismo sylabowe
      4. Pismo alfabetyczne - jest jedna z najwa積iejszych zdobyczy cywilizacji. Wymy郵i je Fenicjanie oko這 1000 lat przed nasza er. Udoskonalili je Grecy. Do dzi istniej na 鈍ieci j瞛yki, kt鏎e nie maja swojego pisma..

      Przypis

      W tek軼ie dzie豉 natrafiamy niekiedy na rzadko spotykane wyrazy, nazwy pochodz帷e z j瞛yk闚 obcych, mniej znane nazwiska, daty, fakty – wymagaj one niekiedy dodatkowych obja郾ie. Aby nie przerywa tekstu tymi obja郾ieniami, podaje si je w przypisach i umieszcza poza w豉軼iw tre軼i, najcz窷ciej u do逝 strony, czasem na ko鎍u rozdzia逝 lub ksi捫ki.

      Pseudonim

      Autor dzie豉 nie zawsze podaje swoje prawdziwe nazwisko, cz瘰to z r騜nych wzgl璠闚 ukrywa si pod zmy郵on nazw, czyli pseudonimem. Zwr鵵cie uwag, 瞠 osoby redaguj帷e notatki do „Ligotki”r鏮ie posiadaj pseudonimy.

      S這wnik

      Jest to zbi鏎 wyraz闚 u這穎ny alfabetycznie. Najbardziej znane s s這wniki j瞛ykowe. Zawieraj wyrazy wyst瘼uj帷e w danym j瞛yku, obja郾ienia ich znaczenia oraz przyk豉dy u篡cia w zdaniach.

      Opracowano na podstawie:

      • „ O ksi捫ce”, Wroc豉w 1987

      Szczeg馧y wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      brak
      Kategoria:
      Autor(ka):
      anyzarg94738
      Czas publikacji:
      pi徠ek, 07 czerwca 2013 11:58